دکتر آذر اندامی: نامی به درخشندگی ونوس

آب و هوای گیلان گویی که نخبه پرور است. در جلگه های سرسبز و کوه های پوشیده از جنگل آن فرزندانی به دنیا آمده اند که آوازه شهرتشان نه تنها ایران را پر کرده است، که نامشان حتی روی سیارات دیگر هم نقش بسته است. نام مفاخر این دیار در آسمان دین و دانش، از علوم و پزشکی تا نویسندگی و هنر می درخشد. از حسن دیلمی مجتهد و شاعر سده هشتم تا خاندان بزرگ سمیعی ها هزاران نفر برای اعتلای این مرز و بوم کوشیده اند. یکی از مفاخر این شهر دکتر آذر اندامی است.

دوران کودکی:

بانو آذر اندامی، یگانه دختر و آخرین فرزند خانواده در سال 1305 در شهر رشت دیده به جهان گشود تا آغازگر راهی پر افتخار باشد. دوره ابتدایی را در دبستان بانوان رشت با یک سال جهش تحصیلی به پایان برد. در طول این سال ها، علاوه بر تحصیل در خانه اغنیا به تدریس خصوصی نیز مشغول بود و شب ها به کار سوزن دوزی و دوزندگی می پرداخت تا باری از دوش مادر بردارد.

دوره تحصیل و اشتغال دکتر آذر اندامی:

پس از پایان تحصیلات دوره عمومی از دبیرستان فروغ، وارد دانشسرای مقدماتی رشت شد و در سال 1324 از آن فارغ التحصیل شد. در این سال با توجه به آنکه یک سال کسر سن قانونی داشت، امکان استخدام وی وجود نداشت. از این رو، یک سال در دبستان های شهر رایگان به تدریس مشغول شد تا در سال بعد به استخدام آموزش و پرورش درآمد و کار خود را به عنوان آموزگار کلاس ششم دبستان ژاله شروع کرد.

تدریس و درآمدزایی موجب نشد که او به همین قانع شود و در کنار کار به تحصیلات خود نیز ادامه داد و شش سال بعد به عنوان دانشجوی پزشکی روی صندلی دانشگاه تهران نشست. این موفقیت برای او که دانش آموخته دانشسرا بود، افتخار مهمی به شمار می رفت.

در دوران دانشجویی فشارهای مالی و البته عشق به معلمی موجب شد که همچنان برای گذران زندگی در مدارس جنوب شهر تهران به تدریس ادامه دهد. دکتر آذر اندامی در سال 1337 دوره پزشکی عمومی را به اتمام رساند و بلافاصله دوره تخصص خود را در رشته زنان و زایمان ادامه داد و همزمان به عضویت سازمان حمایت از مادران و نوزادان درآمد. این سازمان در زمینه بهداشت و تنظیم خانواده، پیشگیری از بارداری های متعدد زنان، روش های نگهداری از نوزاد و تغذیه انحصاری با شیر مادر فعالیت می کرد.

علاقه اش به علم اندوزی و تجربه باعث شده بود حتی روزهای تعطیل را نیز در بیمارستان بگذراند و به جای دیگر پزشکان نیز شیفت می داد تا بر کوله بار تجربه خود بیافزاید.

اتمام دوره تخصصش با استخدام در وزارت بهداشت و شروع فعالیتش در انستیتو پاستور همراه بود. وی در این سازمان به تحقیق در زمینه باکتری شناسی عفونت های بیمارستانی مشغول شد و حاصل تحقیقاتش در ژورنال های معتبر پزشکی در سراسر جهان به چاپ رسید.

خدمت به هموطنان با ساخت واکسنی مهم:

در سال های 1342 تا 1345، بیماری شبه وبای التور در ایران قربانیان زیادی می گرفت. این بیماری توانایی بومی شدن بالایی داشت و بیماران زیادی را در ایران و کشورهای همسایه از پا انداخته بود. در آن زمان تنها مرکز تهیه واکسن در ایران، همان انستیتو پاستور بود و تمام امکانات در اختیار دکتر آذر اندامی قرار گرفت تا به کمک همکارانش به ساخت واکسن وبای التور اقدام کند. سرانجام این واکسن به ریاست وی ساخته شد و نه تنها جان بسیاری از ایرانیان را نجات داد که به کشورهای همسایه نیز فرستاده شد.

مناصب و افتخارات علمی:

به پاس خدمت و زحمات شبانه روزی دکتر آذر اندامی، وی به معاونت بخش میکروب شناسی و پس از آن به ریاست بخش وبا و دیفتری منصوب شد و نشان علمی به او اعطا شد.

در سال 1345 دکتر آذر آندامی با استفاده از بورس تحصیلی انستیتو پاستور برای مطالعات علمی به فرانسه اعزام شد و سال بعد گواهینامه تخصصی خود در رشته باکتریولوژی را دریافت کرد.

در سال 1351، شایستگی های علمی و پشتکارش ریاست انستیتو پاستور را قانع کرد که او را به سمت ریاست بخش واکسن سازی و تهیه واکسن های میکروبی منصوب کند. دکتر آذر اندامی تا زمان بازنشستگی در سال 1357 در این مقام باقی ماند و در این مدت بارها در کنفرانس های مختلف در زمینه میکروب شناسی، سرم شناسی، باکتریوفاژها و باکتری های روده ای از طرف انستیتو پاستور به فرانسه و بلژیک اعزام شد.

سال های پایانی عمر دکتر آذر اندامی:

او پس از بازنشستگی نیز از خدمت دریغ نکرد. دکتر آذر اندامی به مدت 3 سال ریاست آزمایشگاه بیمارستان باهر را بر عهده داشت و در سال هایی پایانی عمر بابرکت خود در مطب مشترک با همسرش، به معالجه بیماری های زنان و زایمان پرداخت.

دکتر آذر اندامی در سال های آخر عمر به تومور مغزی مبتلا شد و در یکی از معاینات بیمار در مطبش تعادل خود را از دست داد. آزمایشات و معاینات پزشکی حاکی از پیشرفت بیماری وی داشت. متاسفانه، تلاش های پزشکان برای درمان بانو اندامی نتیجه نداد و تصمیم به اعزام او به یکی از کشورهای خارجی گرفته شد. اما پیچیدگی های اعزام موجب از دست رفتن زمان شد و سرانجام، این بانوی خستگی ناپذیر در 28 مرداد سال 1363 در سن 58 سالگی در اثر عوارض بیماری اش، آمبولی ریه، دیده از جهان فروبست. اما این پایانی بر افتخارات او برای ایران و ایرانی نبود.

نامی که در سیاره ای دیگر هم می درخشد:

اتحادیه بین المللی نجوم از سال 1919 اقدام به نام گذاری های جدید در منظومه شمسی نمود. یکی از اقدامات این سازمان، پروژه نام گذاری عوارض سطح سیاره ونوس یا زهره بود. زیبایی و زنانگی ونوس دانشمندان این اتحادیه را برآن داشت که نام گذاری عوارض آن را تنها به زنان نامدار تاریخ اختصاص دهند. با تلاش های دکتر آذرمیدخت خلعتبری، دختر ارشد دکتر آذر اندامی، حفره ای در زهره به قطر 30 کیلومتر که دارای قله ای مرکزی است، برای همیشه به یادبود زحمات این بانوی فرهیخته «اندامی» نامیده شد.

به پاس زحمات بی دریغ و تلاش های شبانه روزی او در ارتقا سطح علم و بهداشت ایران و جهان، بخش واکسن های باکتریال انستیتو پاستور ایران به نام دکتر آذر اندامی نامید شد. شهرداری رشت نیز در راستای معرفی مفاخر خود، نام بانو اندامی را بر تابلوی خیابانی در زادگاهش ثبت کرد.

 

متن دیدگاه‌ها

یک نظر ارسال کنید