شالیزارهای گیلان: عطر خوش برنج ایرانی

دیدن مردان و زنانی که از صبح زود در حالیکه لباس کار بر تن و کلاه حصیری بر سر دارند، زنانی که در شالیزارهای گیلان دوشادوش مردان خود، بر سر زمین کشاورزی حاضر می‌شوند نمایانگر روحیه خستگی‌ناپذیر و سخت کوش اهالی این خطه است و خالی از لطف نیست.

زمان کاشت و برداشت شالی برنج

کاشت برنج  همه ساله اواخر فروردین ماه در شالیزارهای گیلان آغاز شده و مرداد ماه نیز زمان رسیدن برنج و خوشه دادن آنهاست. زمانی که خوشه‌های برنج به رنگ طلایی درآمدند و ساقه و برگ‌هایشان به زردی گرایید، ماهِ درو آغاز می شود.

تابستان، زمان برداشت محصول برنج است. برداشت برنج با دو روش، سنتی و مکانیزه صورت می‌پذیرد.

بهترین زمان برای دیدن شالیکاری

برای دیدن شالیکاری و استشمام عطر خوش برنج ایرانی، بهترین زمان سفر به نواحی شمالی ایران، اردیبهشت ماه است. دیدن مردان و زنانی که از صبح زود در حالیکه لباس کار بر تن و کلاه حصیری بر سر دارند، زنانی که در شالیزارها دوشادوش مردان خود بر سر زمین کشاورزی حاضر می‌شوند، خالی از لطف نیست.

سبزی یکدست و چیدمان برنج‌های کاشته شده که با نظمی خاص کنار هم قرار گرفته اند، منظره‌ای شگفت‌انگیز را خلق نموده است و شالیزارهای طلایی که با وزش هر نسیم، عطر برنج شمال را به ارمغان می‌آورند، چشم هر بیننده‌ای را خیره می کند.

نحوه کاشت برنج در شالیزارهای گیلان

کشاورزان ابتدا زمین را با مرزهایی مشخص می‌کنند که در گویش محلی به آن «بیجار مرز» گفته می شود.

بیجارها با گِلِ فشرده ساخته می شوند و حدود 30 سانتیمتر ارتفاع دارند، کار مرزها علاوه بر متمایز کردن قسمتهای مختلف زمین، این است که در ابتدای زمان کاشت بدلیل اینکه پای گیاه برنج باید پر از آب باشد، این مرزبندی کمک می کند تا آب در زمین به خوبی حفظ شده و به رشد مطلوب برنج کمک نماید. وقتی بوته شروع به رسیدن و زرد شدن کرد، آب را می بندند تا زمین خشک شده و بتوان برای دروی برنج، وارد شالیزار شد.

وقتی جوانه های شالی قد کشیدند( حدود 30 سانتیمتر)، آنها تبدیل به نشا می شوند و نشاکاری در شالیزارهای گیلان آغاز می شود، بانوان شالیکار، عملیات نشاکاری را انجام می دهند که معمولا یک هفته تا ده روز این مرحله به طول می انجامد.

بعد از گذشت 20 روز از نشاکاری، با کندن علف های هرز اطراف شالی، محیط را برای رشد مطلوب آن مهیا می کنند. کمتر از یک ماه بعد از اولین وجین، وجین بعدی با همان روش قبلی آغاز می شود.

زمانی که بوته شالی شروع به زرد شدن و رسیدن کرد، آب را می بندند تا زمین خشک شود و بتوان برای درو برنج وارد شالیزار شد.

زمان درو کشاورزان بوته ها را از قسمت ساقه با یکدست گرفته و با داسی که در دست دیگرشان قرار دارد ساقه ها را از بوته قطع می کنند و سپس با بندی که از ساقه خشک همان گیاه تهیه شده، دسته های برنج را می بندند و آن را به صورت خوابیده بر روی پایه ساقه بریده شده قرار می دهند.

به این مرحله از بریدن برنج در گویش محلی «برنج واوینی» یا «بج بینی» می گویند. برنج هایی که دسته دسته از شالیزارها خارج می شوند، در یک گوشه خرمن می شوند و دستگاه خرمن کوب را به کنار خرمن برنج می برند و دسته ها را در این دستگاه می اندازند، حاصل دسترنج یک خانواده کشاورز گیلانی، درون کیسه ها راهی کارخانه برنج کوبی می شود و طی عملیاتی که صورت می پذیرد، برنج سفید بدست می آید.

روزی که محصول تازه یک خانواده آماده می شود، برای نهار برنج تازه پخت می شود و همه به هم تبریک می گویند. برنج تازه شمال عطر و طعمی منحصربفرد دارد که می توان حتی بدون خورشت هم نوش جان کرد و از آن لذت برد.

محل قرارگیری شالیزارها

در طول سفر به شهرهای گیلان، با عبور از روستاهای بین راه به راحتی می توانید از شالیزارهای اطراف دیدن کرده و از کشاورزان درخواست کنید در صورت امکان، شما نیز تجربه نشاکاری یا درو را با آنها سهیم شده و از حضور در شالیزارهای گیلان، لذت ببرید.

ملزومات سفر

هنگام بازدید از شالیزارهای گیلان، حتمن دوربین عکاسی به همراه داشته باشید تا با ثبت لحظه های گشت و گذار در شالیزار، خاطره ای زیبا برای خود و همراهانتان رقم بزنید.

متن دیدگاه‌ها

یک نظر ارسال کنید